LEUVEN

Het oudste studentenzangfeest was dat van Leuven. Het werd tussen 1975 en 1999 maar liefst 25 maal georganiseerd door het KVHV Leuven en het Seniorenkonvent Leuven. De leiding van de avond zelf lag altijd bij de senior seniorum van het SK. Tot 1995 ging het door in de grote aula van het Maria-Theresiacollege. Aan de praesidiumtafel zaten de senior seniorum, de Verbondspraeses, de cantor van het SK en nog een paar bestuursleden van het SK. De universiteit verbood na een aantal jaren het schenken van drank binnen de zaal. Veel clubs gaven dan gratis vaten op voorhand en maakten er ook een sport van van drank binnen te smokkelen. Daardoor gebeurden er toch een aantal vandalenstreken en vanaf 1996 weigerde de universiteit haar aula's ter beschikking te stellen en het zangfeest week twee jaar uit naar zaal Corso, waar wel drank in de zaal aanwezig was. De laatste twee maal vond het zangfeest terug plaats in de Grote Aula, zonder drank. Zelfs voor het begin van deze zangfeestenreeks hield het SK in de jaren '60 al massaclubs, die meestal doorgingen in de Rijschool.

Op het hoogtepunt halfweg jaren '80 waren er zo'n 1200 studenten aanwezig. Er kwamen studenten uit Antwerpen, Brussel, Gent, Diepenbeek en Oostende, maar ook uit Tilburg en Maastricht, uit Duitsland en Oostenrijk. Daarna mochten er vanwege de brandveiligheid nog maar zo'n 600 studenten binnen in de zaal. Na de terugkeer uit de Corso zakte het aantal aanwezigen tot zo'n 150, vooral omdat er geen drank geschonken werd. Het zangfeest stierf in 2000 een stille dood. In 2018 werd er nog een nieuwe poging gedaan door het KVHV om ter gelegenheid van 50 jaar Leuven Vlaams een zangfeest te organiseren in de Albatros, maar het succes hier was maar matig.

De bezoekers waren over het algemeen clubstudenten. Zij zaten per gilde en club gerangschikt op de stoeltjes van de aula. Iedereen bracht zijn club- en gildevaandels mee; samen met de petten en linten gaf dit een fantastisch schouwspel. De Leuvense Studentenfanfare zorgde voor de muzikale begeleiding. Na de pauze was er meestal een optreden van een of andere (bekende of minder bekende) artiest. De Verbondswachten van Leuven en Oostende speelden meestal ordedienst om vechtpartijen of al te erge baldadigheden te verhinderen. Meestal bleef het echter ludiek. Limburgers en West-Vlamingen vonden altijd wel een manier om elkaar op een (soms iets minder) originele manier uit te schelden.

Na het verdwijnen van het Leuvense studentenzangfeest organiseerde Kringraad in 2000 een beiaardcantus op het Ladeuzeplein. Het werd een gigantisch succes met meer dan 2500 studenten, onder begeleiding van Studentenfanfare en de stadsbeiaardier. In 2003 herhaalden de studentenverenigingen van de Associatie KULeuven dit initiatief. Het was opnieuw een succes, ondanks de chaos en regen op het einde. Ook in 2008, 2011, 2014, 2017 en 2022 waren er nieuwe edities. In 2025 werden er ter gelegenheid van het zeshonderdjarig bestaan van de KULeuven zowel een studenten- als een alumnibeiaardcantus georganiseerd.

Sinds jaar en dag houden zowel het SK als het MSK ook een openluchtcantus. Deze is echter alleen toegankelijk voor de aangesloten clubs. Traditioneel ging deze door op de Oude Markt, maar na enige incidenten en een verbod werden deze na covid verplaatst naar Heverlee. Daarnaast houden de Heverleese kringen ook jaarlijks een massacantus (sinds 2023 als beiaardcantus), net als de kringen van Gasthuisberg die samen met Cluster een cantus op de Lemmensberg organiseren.

De thuisclubs Bietenclub en Freya organiseerden sinds 2018 viermaal een beiaardcantus in Tienen, onder begeleiding van een plaatselijke fanfare en de Cantores Lovanienses.

ANTWERPEN

In 1979-80 organiseerde de Antwerpse Verbondspraeses Herwig Twiggy Praet voor de eerste maal het Antwerps studentenzangfeest, dat van meet af aan een groot succes kende. In de jaren '80 verzamelden elk jaar zo'n duizend studenten in de Stadsfeestzaal. In de jaren '90 veranderde het concept echter: het zangfeest werd politieker (met een inleidende toespraak) en er verschenen minder en minder clubstudenten en meer oud-leden en een aantal mensen uit de Vlaamse beweging. Een aantal bekende Vlamingen werd hier commilito honoris cause van het KVHV (o.m. Gust Teugels, Luc Van den Brande, Guido Sweron). De begeleiding gebeurde hier door één muzikant, terwijl er ook optredens van de Leuvense Studentenfanfare en een paar studentengroepjes waren. Er werden ook minder bekende liedjes gezongen en de zangkwaliteit was over het algemeen stukken hoger dan in Leuven. De aanwezigheid van de NSV zorgde vaak voor een geladen sfeer. Met de teloorgang van de Antwerpse KVHV-afdeling verdween ook het Antwerpse zangfeest. De laatste zangfeesten gingen door in het Hof ter Loo in Deurne. Op 29 februari 1996 werd het voor de zeventiende en laatste maal georganiseerd. In 1999 werd een poging van Verbondspraeses Kris Clauw om het zangfeest nieuw leven in te blazen een totale flop: er kwamen niet meer dan een dertigtal mensen opdagen.

Het Cantorenconvent van Studiant blies de Antwerpse zangfeesttraditie in 2003 nieuw leven in met een zangfeest in een tent in de Antwerpse jachthaven. De volgende jaren werd dit zangfeest opnieuw georganiseerd door het Convent van Antwerpse Studentenclubs (CASC).

Sinds 2015 organiseren een aantal Antwerpse faculteitskringen een tweejaarlijkse beiaardcantus op de Groenplaats. De editie van 2017 werd vervroegd stilgelegd door vechtpartijen.

Sinds 2012 organiseert de Leuvense studentenclub Dolfijnen een jaarlijkse beiaardcantus in hun thuisstad Lier. Deze werd een groot succes en kreeg navolging in vele Vlaamse steden.

WEST-VLAANDEREN

Ook het KVHV Oostende had zijn eigen studentenzangfeest, dat van 1993 tot 1999 werd georganiseerd. Op het hoogtepunt waren er zo'n 600 clubstudenten uit Oostende en heel West-Vlaanderen aanwezig. Het was eigenlijk een mengeling van de Leuvense en Antwerpse zangfeesten. De avond begon met een toespraak van de praeses over een Vlaams onderwerp, maar de rest van de avond was studentikoos. De begeleiding gebeurde hier door Compi (accordeonist van Bruxellas) en ook hier waren er optredens van de Leuvense Studentenfanfare en een studentengroepje. De sfeer was er fantastisch, behalve het laatste jaar, toen er nog maar zo'n 80 mensen kwamen opdagen. Dankzij de KVHV-afdeling had de Oostendse student zijn liederrepertorium ook serieus kunnen uitbreiden. Ook hing het verdwijnen van het zangfeest samen met de teloorgang van de KVHV-afdeling, die in 2002 de pijp aan Maarten gaf.

Het Guldensporenzangfeest, dat jaarlijks op 10 juli in Kortrijk werd georganiseerd, was ontstaan uit een zangfeest dat het KVHV Kortrijk begin jaren '80 organiseerde in samenwerking met enkele Kortrijkse hogeschoolclubs. In navolging van Leuven organiseerde het Seniorenkonvent van Kortrijk in mei 2003 ook een beiaardcantus. In de komende jaren werd er regelmatig een massacantus georganiseerd. In 2017 (organisatie Kulak voor haar vijftigste verjaardag) en 2025 kwamen er terug beiaardcantussen.

De thuisclub Moeder Brecht organiseert al een aantal jaren een massacantus in Roeselare. Sinds 2003 organiseerde het Seniorenkonvent West-Vlaanderen ook een massacantus.

De studentenclub Westland(ia), ooit met afdelingen in Leuven, Gent, Brussel en Antwerpen, maar nu enkel nog in Gent, organiseerde in 2026 een beiaardcantus in Ieper.

Sinds 2018 organiseren de Brugse studentenverenigingen ook een jaarlijkse beiaardcantus (onderbroken door covid) onder begeleiding van studentenfanfare Ad Omnes. De zevende editie ging door 2026.

LIMBURG

Het vierde en laatste Vlaamse studentenzangfeest volgens de traditie van de KVHV-codex werd sinds 1991 in Hasselt gehouden. De organisatie was in handen van het Limburgs Overkoepelend Studentenorgaan (LOSO). Ongeveer alle Limburgse studentenverenigingen en -clubs waren hier aanwezig. De begeleiding gebeurde door de Limburgse Studentenfanfare 't Ambifaarke en een bekende Vlaming werd als cantor gevraagd (bv. Marijn De Valck). Dit studentenzangfeest verdween als laatste rond covid. De studentenclub Bokkereyers organiseert ook al vele jaren Oôs Zangfiëst in Kinrooi.

In Maastricht, de hoofdstad van Nederlands-Limburg, werd van 1991 tot 2001 het enige Nederlandse studentenzangfeest georganiseerd door de SV Circumflex. Ook daar heerste er een schitterende sfeer. Het was waarschijnlijk het beste studentenzangfeest van de Lage Landen. Op het hoogtepunt waren er bezoekers uit Leuven, Antwerpen, Diepenbeek, Luik, heel Nederland, Duitsland en zelfs Zuid-Afrika. Er werden voor ongeveer tweederde liedjes uit de KVHV-codex en voor de rest Nederlandstalige schlagers gezongen. Het zangfeest verliep onder de leiding van twee cantores en werd begeleid door een bandje. Vanaf 1997 was er ook een afterparty en vanaf 1999 begon het zangfeest met een fuif, die tegen middernacht overging in een zangfeest en later terug in een fuif. De Maastrichtse cantustraditie is overgenomen uit Vlaanderen (KVHV, Hollandia, LUC). Spijtig genoeg besloot het bestuur in 2002 geen zangfeest meer te organiseren. Het laatste jaar was er ook beduidend minder volk, misschien vanwege het late aanvangsuur.

Daarnaast worden er de laatste jaren ook beiaardcantussen georganiseerd door jeugdverenigingen in Neerpelt en Peer, door het Davidsfonds in Lommel en door de Leuvense studentenclub Hesbania in Tongeren. De Kanaries organiseerden voor hun verdwijnen tweemaal een beiaardcantus in Sint-Truiden. Verscheidene pogingen om een Hasseltse beiaardcantus te organiseren, mislukten echter.

GENT

In Gent is er geen studentenzangfeest, maar wel een massacantus. Deze cantus wordt georganiseerd door een speciaal comité, samengesteld uit leden van het Seniorenkonvent, het Fakulteitenkonvent en het Homekonvent. Het werd voor de eerste keer georganiseerd in 1994 en lijkt veel op het Leuvense studentenzangfeest. Er worden vaten en vaten Rodenbach getapt. De leiding van de avond berust ook hier bij de senior seniorum van het SK Ghendt.

Sinds 2011 houdt het Fakulteitenkonvent een jaarlijkse beiaardcantus aan de Stadshal, na een eerdere editie in 2004.

In Dendermonde organiseerde de stad in 2017 bij de opening van de kermis een beiaardcantus als schouwspel voor de plaatselijke bevolking. Op deze cantus waren enkel traditionele en Dendermondse clubs toegelaten.

MECHELEN

Het KVTHV Mechelen organiseert jaarlijks een massacantus. De leiding berust in het begin van de avond bij de vice-praeses van het Verbond, die halfweg overdraagt aan de Verbondspraeses, die dan pas binnenkomt, samen met de clubsenioren. Het is meestal een chaotische bedoening. Er wordt nauwelijks gezongen en de clubs houden zich bezig met elkaar uit te schelden en bier en eten naar elkaar te smijten.

GEEL

Atomos houdt afentoe ook een massacantus voor alle Geelse studenten, maar deze is meestal een inleiding voor een of andere grote fuif.

BRUSSEL

Het KVHV Brussel organiseerde eenmaal (in 1996) een massacantus in de Salle Royale. De begeleiding gebeurde daar zoals in Antwerpen en Oostende in die tijd door Christophe Van Coppenolle (Compi). De studenten van de katholieke hogescholen en de KUB zaten gewoon in corona's in de grote zaal. Ook hier was er een gastoptreden van Loes Van den Heuvel. De BV's hoorden er precies altijd bij. Een nieuwe poging in 2025 mislukte door de lage opkomst.

Aan de VUB/Erasmushogeschool wordt er een vrijzinnig studentenzangfeest georganiseerd, volgens de VUB-tradities. Er is daar ook een concours om nieuwe studentenliederen te schrijven. Daarnaast organiseren de vrijzinnige kringen sinds 2007 ook een massacantus, de zogenaamde Cantus Bruxellensis.

Overzicht beiaardcantussen:

1. Antwerpen: 2015, 2017, 2019, 2022, 2024, 2026
2. Bergen (Mons): 2026
3. Brugge: 2018, 2019, 2022, 2023, 2024, 2025, 2026
4. Dendermonde: 2017
5. Gent: 2004, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2022, 2023, 2024, 2025, 2026
6. Heverlee: 2023, 2024, 2026
7. Hoogstraten: 2023, 2024
8. Ieper: 2026
9. Kortrijk: 2003, 2015, 2025
10. Leuven: 2000, 2003, 2008, 2011, 2014, 2017, 2022, 2025
11. Lier: 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2022, 2023, 2024, 2025, 2026
12. Lommel: 2023, 2024, 2025, 2026
13. Neerpelt: 2019, 2024
14. Peer: 2023, 2024, 2025, 2026
15. Sint-Truiden: 2018, 2019
16. Tienen: 2019, 2024, 2026
17. Tongeren: 2023, 2024, 2025, 2026

CONCLUSIE

De tijd van de studentenzangfeesten, die in de jaren '80 en eerste helft van de jaren '90 tot fantastische hoogtepunten kwamen, is zo goed als svoorbij. Vanaf 2010 begon langzaam het fenomeen van beiaardcantussen op te komen, die tegenwoordig zelfs in steden zonder hoger onderwijs of studentenclub georganiseerd worden.

Peter Dirix